Dag 58: Roncesvalles-Zubiri, 22 km

Zacht geprofileerde bergen van de Spaanse Pyreneeën (Navarra), weiden en vochtige beuken-, eiken- en dennenbossen vormen het prachtige decor voor de etappe van vandaag. 
het grote gebouw is de albergue...
Het is een route die typerend is voor het middengebergte, met paden, onverharde wegen en stenige stukken, en af en toe enkele gevaarlijke trappen.

Het wordt stilaan drukker op de Camino. Zowel in de albergues als onderweg kom je regelmatig dezelfde mensen tegen. Ik wandelde gisteren met een Hongaarse en een Zweedse pelgrim, vandaag met een Braziliaanse, Columbiaanse en Amerikaanse, en steeds opvallend veel jongeren (voor hun ‘self-knowledge’). 
‘s Avonds of enkele dagen later zie je diezelfde mensen dan terug op een terras of in de albergue. Al die leefwerelden en denkbeelden dooreen vormen een kleurrijk allegaartje voor boeiende gesprekken. 

Dag 57: SJPdP-Roncesvalles, 26 km

Groter kan het verschil tussen twee gîtes niet zijn. De gîte Kaserna, waar ik na het verzorgde en gezellige communiefeest van Lize mijn tweede deel aanvat, is persoonlijk, ‘convivial’, met een lekker avondmaal... alles wat de gîte communal waar ik het eerste deel vorige week geëindigd had, en alleen maar koel en onpersoonlijk is, niet heeft.

De eerste etappe van de Camino Francès is, althans volgens de reisgidsen en websites, zwaar en spectaculair als geen ander. In de winter of na enkele regendagen moet je een ’lichtere’ variant nemen (minder hoog en meer in de buurt van de autoweg) maar hier, op de Napoleon-route, steken we de Pyreneeën over van 172 meter hoogte (SJPdP) naar de 1430 meter van de Lepoeder-pas. De afdaling naar Roncesvalles op 945 meter gebeurt door een fascinerend beukenbos. Maar liefst 1.258 meter stijging en 485 meter daling is overbrugd...

En eerlijk gezegd, ik had dit lastiger verwacht... Uiteraard zit het mooie weer en de machtig mooie streek daar voor iets tussen, maar deze zgn. zwaarste etappe was vooral genieten. 
Als je de Camino loopt, bestaat de kans dat de Camino aan je voorbijloopt. Je kan dus maar beter de camino ‘wandelen’ en onderweg genieten van het wondermooie landschap; tijd nemen om languit in ‘t gras te genieten van de gier die met z’n enorme vleugelspanwijdte boven je gebruik maakt van de warme luchtstromen, of naast de grazende schapen of paarden met zicht op het diepe dal je broodje te eten. 

Een mens trekt tientallen foto’s, wetend dat ze nooit weergeven wat je in realiteit zo machtig vindt. 

Dag 55 en 56: Arancou-Saint-Jean-Pied-de-Port, 55 km

Dag 55: Arancou-St.Palais, 20 km

Tot Pamplona, hoofdstad van Navarra, wordt het wandelen in Baskische bossen, boerderijen en bergweiden, een erg mooi stuk van de weg naar Santiago. 
Met zo’n korte etappe steekt het niet op een kwartiertje en zet, of beter, leg ik me aan de kant om naar de stilte te luisteren. Zalig. In dit stukje Frans-Baskenland in de Pyreneeën is de stilte sacraal, ze wordt zelfs niet door een leeuwerik verstoord. 

Omdat Saint-Palais op de kruising ligt van drie hoofdroutes naar Compostella (zie morgen) was en is het een stad van beurzen en (jaar)markten. Het was zelfs de hoofdstad van Navarra (nu is dat Pamplona). Daardoor zie je naast winkeltjes en restaurants nog veel historische verwijzingen: de wapenschilden van de koningen van Navarra, het hôtel de la Monnaie (er werd hier munt geslagen)...

In Saint-Palais bevindt de gîte zich in een oud kapucijnenklooster. Beetje jeugdsentiment zelfs; mijn ‘cel’ is vergelijkbaar met het  kamertje waar ik vroeger bij de Paters ging om te blokken. Ik verwerk er mijn laatste proviand tot een avondmaal want volgende week zal ik op de Camino Francès geen noodrantsoen meer nodig hebben. In de kloostertuinen staan zeven monumentale sculpturen van Christian Lapie (zie ook morgen). 

Dag 56: St-Palais-St-Jean-Pied-de-Port, 35 km

Omdat Ostabat slechts 12 km ver is, loop ik straks door tot SJPdP, de laatste halte op Frans grondgebied. Omdat ik zo een dag uitspaar, kan ik morgen, onderweg naar de luchthaven van Biarritz (zondag communiefeest Lize) een dagje Bayonne bezoeken.

Op de top van de Mont Sauveur staat een monumentale beeldengroep van Christiaan Lapie (zie gisteren) in eikenhout. Het lijkt wel of ze de chemin bewaken en over de Pyreneeën kijken tot Fisterra, de oceaan. 

Nauwelijks een km verder bevindt zich de steen waar de drie hoofdroutes naar Santiago samenkomen, de Via Turonensis (Tours), de Via Lemovicensis (Limoges, begin in Vézelay, Bourgondië dus) en de Via Podiensis (Le Puy en Velay, Auvergne, vooral voor de Italianen). Vanaf hier lopen de drie routes als de ‘Voie du Puy’ door de Pyreneeën. 
En dat begint al direct met een pittige klim, er zullen er trouwens nog volgen vandaag; een goede oefening voor het betere werk naar Roncesvalles. 

Saint-Jean-Pied-de-Port, erkend als een van de mooiste dorpen van Frankrijk, is omringd door een stadsmuur met toegangspoorten. Je komt binnen via de Porte St-Jacques 
en verlaat het middeleeuwse stadje via de Porte d’Espagne. 

Elke dag vertrekken hier 300 stappers/fietsers naar de camino, in ‘t weekend 500. Het is een gekkenhuis hier, een camino-industrie, een drukte in de middeleeuwse straatjes van al dan niet voorbereide pelgrimtoeristen, waaronder veel Amerikanen, die hier hun startpunt hebben. 
Er zijn er maar weinig die al 1300 km in de kuiten hebben... 

De restaurantjes zitten vol, de gîtes zijn ‘complet’ en de lokale winkeltjes varen er wel bij. 

Dag 53 & 54: Dax-Arancou, 47 km

Dag 53: Dax-Sorde l’abbaye, 31 km

Bij het verlaten van Dax zijn we in het voorgeborchte van de Pyreneeën aanbeland; ze kijken je uitnodigend/uitdagend aan. Het wordt dan ook meteen een wandelstokkendag. Als het weer meezit (momenteel bewolkt en dus mistig aan de horizon) heb je hier schitterende panorama’s met weiden en hellingen, kiwiplantages enz. 

Dag 54: Sorde-Arancou, 16 km

Na drie dagen van meer dan 30 km, houd ik het vandaag bij een korte etappe. In plaats van een ‘rustdag’ houd ik het bij een ‘rustige’ dag; blijkbaar begint de verslaving te werken...

Aangezien je hier in Baskenland niet op winkeltjes hoeft te rekenen, kan je je proviand voor ‘s avonds en morgen dus maar beter meenemen vanuit de vorige stad en 30 km meesleuren om in de Pyreneeën toch wat te smikkelen te hebben.

Behoorlijk internet vind je hier trouwens ook niet; voor de videobestuursvergadering van de ring had ik ergens 3G gevonden maar mijn inbreng (over beeld zwijgen we al helemaal) hoorden ze pas twee minuten later, toen ze al met een volgend agendapunt bezig waren... ‘t Was een korte vergadering... 😂

De gîte in Arancou (nu een dorpshuis) was destijds een ‘donatiehuis’, waar broeders en leken werkten om de hôpitaux (onderweg kwam ik er twee tegen), kloosters, pelgrims en armen van voedsel te voorzien. Pelgrimage en alles errond was toen ook al duidelijk een economisch gegeven.

Na 1250 km blijven er nog 830 km tot Santiago en dan nog een honderdtal tot Fisterra en Muxia. 

Dag 51 & 52: Labouheyre-Dax, 69 km

Dag 51: Labouheyre-Lesperon, 34,5 km

Zowat een derde van de dag, 11,5 km, loopt de Voie de Tours hier pal naast de autostrade richting Baskenland. 
Net wanneer je denkt dat het ergste achter de rug is, komt dit er nog eens bovenop. Weg stilte, weg alleen met jezelf, weg natuur, weg ‘zandweggetjes’... Een geasfalteerde tweevaksbaan wordt in ‘t weekend blijkbaar door niemand gebruikt; mijn plannetje om daar autostop te doen, valt dus in het water. Gelukkig niet letterlijk, want hoewel bewolkt blijft het droog vandaag met aangename temperaturen. Ik zal de 35 km dus toch helemaal te voet mogen uitzingen. 

In de gîte van Lesperon maak ik kennis met enkele andere pelgrims: een Tsjechische moeder met haar zoon en een Canadees. De Canadees is vol van chakra en energiebanen,  de zoon gelooft in een straffende God en de moeder is opgegroeid in het communisme. Het laat zich raden dat de gespreksavond een kolfje naar m’n hand is. 

Dag 52: Lesperon-St-Paul-lès-Dax, 34,7 km

‘t Is gebeurd. 

‘Je zal een paar keer jezelf tegen komen’, had Mr. Marc gezegd. Vandaag was ‘t zover. Bij 35 graden nog maar eens door die zandweggetjes ploeteren met links en rechts niets anders dan naaldbomen... Dat is sakkeren, verwensen, vloeken, lauw water drinken... maar voor de drommel niet opgeven! 

Adieu, Landes, zeg ik wanneer ik St-Paul-lès-Dax binnenstap. Ze zullen me hier niet te vlug weer terug zien. 

Anders is ‘t gesteld met de zigeunerfamilie naast de gîte. Geen Roma’s maar Manouche. Ze nodigen me uit voor het avondmaal; een pelgrim die verhalen weet te vertellen kleurt hun dag. 
Op de duur wordt het een avondje om ter strafst uit de hoek komen. 

“Chevreuil (zijn Manouche-naam) is streekkampioen jeu de boules...” wat prompt met de medaille bewezen wordt. 

“Papajo (idem) was bokskampioen van Frankrijk... “ en de kampioenschapsriem wordt van zolder gehaald.

“De zanger Kendji Girac (https://youtu.be/VHIEznwcqsk) is onze neef... “

Hoewel ze bij de Manouche allemaal wel neef zijn van elkaar, geef ik me graag gewonnen en eet nog een homp pata negra en een lepel everzwijnpaté met stokbrood. 

Intussen is de lokale curé, een Bask, er komen bijzitten om de avond met een Armagnac af te sluiten. 

Dat Vincentius a Paolo hier geboren is, doet dan ook eventjes niet ter zake...

Dag 49 & 50: Mons-Labouheyre, 44 km

Dag 49: Mons-Pissos, 26 km

De dag verschilt wezenlijk niet veel met die van gisteren en eergisteren: zandwegen en naaldbossen en af en toe een overvliegende helikopter en -preventief- blusvliegtuigen om bosbranden tijdig te detecteren. 
Het enige levend wezen dat ik tegenkom, jaagt me de stuipen op ‘t lijf. Hoewel ‘t moeilijk kan met die rugzak, spring ik wel een halve meter hoog als ik haar zie. Zij, grijs en een half metertje lang, schrikt blijkbaar even straf en ritselt als de weerlicht tussen de bladeren naar haar schuilplek.

De aangekondigde orages zijn uitgebleven, in plaats daarvan kregen we een dagje motregen. 

Dag 50: Pissos-Labouheyre, 18 km

Soms zegt een beeld meer dan honderd woorden. Onderstaand twee schermafdrukken:de route van gisteren en de route van vandaag:

gewoon heel de voormiddag rechtdoor, ‘s middags een bocht en dan heel de namiddag... rechtdoor, in ‘t zand...

Gewoon stappen is al lastig genoeg, die >10 kg op je rug doen je nog wat dieper wegzakken. Respect voor MTB’ers en trail-lopers.

Het lijkt wel of de route van 18 km maar uit één lange straat bestaat. Het begint me stilaan te dagen wat Pieter bedoelde met ‘Wacht maar tot je in de Landes bent...’. Een mens zou een zucht van verlichting slaken als hij asfalt ziet...

Hier ervaar je echt wel de essentie van een pelgrimstocht: niet de bestemming maar de weg ernaartoe is het doel... 

Dag 47 & 48: Bordeaux-Mons, 50 km

Dag 47: Gradignan-Le Barp, 28 km

Om Bordeaux te verlaten neem ik de bus tot aan de Prieuré de Cajac, de gîte van Gradignan; het heeft niet veel zin om de 14 km doorheen de periferie van Bordeaux te voet af te leggen. 

Pieter D. had me nogal mysterieus gewaarschuwd voor de Landes. Hij heeft niet overdreven want, hoewel nog steeds in de Gironde (net buiten Bordeaux) begint het al: kaarsrechte zandwegen met links en rechts naaldbomen. Aan de horizon, een paar uur verder, draait de weg naar links of rechts en je bent weer vertrokken voor enkele uren altijd maar rechtdoor, nu op een asfaltweg voor de afwisseling. 

De foto’s geven nog het beste de wandeling weer:

om 10 uur:

om 13 uur:

om 16 uur:

Op een van die wegen zie ik Michel, een... Bretoen. Samen stappen we tot in Le Barp waar we ons gesprek over monarchie/republiek, over centralisme/federalisme, over het Europa van de regio’s, kolonisatie, migratie... bij een ‘pinte’ verderzetten. 
Anders dan bij ons is ‘un pinte’ in Frankrijk een halve liter. En aangezien on ne peut pas partir sur une jambe...

Dag 48: Le Barp-Mons, 22 km

De liter ‘tisane du pèlerin’ gisteren heeft me blijkbaar deugd gedaan. Ik slaap tot kwart voor acht... Michel, normaal al lang vertrokken, wacht tot ik klaar ben en we stappen vandaag samen tot in Mons, ik met de leeuwenvlag en hij met z’n Gwenn-ha-du. 

Op die manier schuift het saaie ‘landschap’ ongemerkt voorbij tot we in Belin-Béliet een plekje in de schaduw zoeken om even te verpozen. “Cafééé!!!” horen we roepen. Dat moeten ze ons geen twee keer vragen natuurlijk en we naderen het terras van de dame die eigenlijk naar haar man geroepen had dat de koffie klaar was... Maar nu we er toch zijn, asseyez-vous... 

Tijdens het gesprek staat Gilles op, loopt naar zijn ‘atelier’ en keert terug met een boekje. ‘Pour toi’, zegt hij, ‘j’ai publié ce livre’ en hij overhandigt me... le Petit livre ironique du pèlerinage. Nota bene het boekje waaruit ik op 21/08 en 25/08 in deze blog twee cartoons overgenomen heb. Vandaag dus de derde cartoon maar nu in kleur, door de auteur zelf geselecteerd omdat Mons mijn halte is.
 
De gîte, in de middeleeuwen een ‘ziekenhuisje’ voor pelgrims, staat naast de Romaanse kerk, waar op het kerkhof trouwens de overblijfselen liggen van Roland en de zijnen, metgezellen van Karel de Grote, die de opmars van de moslims in de Pyreneeën gestopt hebben. Roland, waer bestu bleven...?Een hectometer verder is een bron St-Clair die geneeskracht zou hebben voor oogproblemen. Baat het niet, dan schaadt het niet...In ieder geval zag ik hier vandaag toch een twintigtal auto’s een bezoekje brengen aan deze historische site. Pelgrimeren is blijkbaar van alle tijden.